على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2622
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
كردن : اجابت كردن و راضى شدن و پذيرفتن و پسنديدن . و تسليم شدن و مطيع گرديدن . و قرين قبول : پسنديده و مطبوع و مقبول . قبول ( qobul ) م . ع . قبل العام و الشهر قبولا ( از باب نصر ) : روى آورد سال و ماه ، ضد دبور . و قبلت الماشية الوادى : پيش آمد آن ستور وادى را . و قبلت الليلة قبلا و قبولا : پيش آمد شب . و قبلت الريح قبلا و قبولا ايضا : وزيد باد . قبولانيدن ( qabul nidan ) ف م . پ . قبول كردن كنانيدن و قبول كردن فرمودن . قبولى ( qabuli ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - هر چيزى پذيرفته شده و پسنديده شده و اقرار كرده شده و ملزم گشته . و ملزمى . و اقرارى . و نوعى از پلاو كه از برنج و باقلا ترتيب دهند . قبولى ( qabuliyy ) ص . ع . منسوب بقبول كه بمعنى باد صبا باشد . قبوليت ( qabuliyyat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قبول و پسند . و رضا . و اخذ و دريافت و اقرار . و اقرار در نوشتن . و اقرار بر خلاف . قبون ( qobun ) م . ع . قبن قبونا ( از باب ضرب ) : سفر كرد و رفت . قبه ( qobbe ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - طاق و گنبد . و هر سقف برجستهء مدور . و شاخ حجامت . عقبهء آب : حباب آب . و قبهء زبرجدى : آسمان . و قبهء زربفت : آسمان در شب با ستاره . و قبهء زرين : آفتاب . و عمود صبح . و قبهء سرافراز مينا : آسمان . و قبهء عليا : فلك . و قبهء فلك : عرش و آسمان نهم . و قبهء گردنده : فلك . و قبهء مينا : آسمان . قبهدار ( qobbe - d r ) و قبهوار ( qobbe - v r ) ص . ع . حدبهدار و محدب و پشت برآمده . قبى ( qobbiyy ) ص . پ . منسوب بقبة كه موضعى است در كوفه . قبى ( qobbiyy ) ا . ع . آنكه پيوسته روزه گيرد چندانكه لاغر ميان و نزار شود . ج : قبيون . الحديث : خير الناس القبيون . قبيب ( qabib ) ا . ع . كشك خشك و تر در هم آميخته . قبيب ( qabib ) م . ع . قب قبا و قبيبا . مر . قب . قبيح ( qabih ) ص . ع . زشت . ج : قباح و قباحى ( qab h ) و قبحى ( qabh ) . قبيح ( qabih ) ا . ع . كرانهء استخوان بازو نزديك آرنج . و پيوند گاه ساق و ران . قبيح ( qabih ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - بد . و بدشكل و زشت . و شرم آور . و كريه . و پليد . و پست . و قبيح المنظر : زشت رو و مهيب و هول آور . قبيحان ( qabih ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه : دو پيوندگاه ساق و ران . قبيحة ( qabihat ) ص . ع . مؤنث قبيح : زشت . ج : قباح و قبائح . و ناقة قبيحة الشخب : شتر مادهء فراخ سوراخ پستان . قبيحه ( qabihe ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - قبيح و زشت و بدشكل و ناپسند . قبيده ( qobayde ) ا . پ . قسمى از حلوا كه از شيرهء انگور مىسازند . قبيرة ( qobayrat ) ا . ع . مصغر قبراة : سر نرهء كوچك . قبيس ( qabis ) ا . ع . گشن زود باردار كننده . المثل : لقوة صادفت قبيسا يعنى ماده شتر زود بارگيرى كه به آن رسيد گشن زود بارداركننده ، و اين مثل را دربارهء دو شخص همدم همقدم هم مشرب گويند . قبيس ( qobays ) ا . ع . مصغر قبس يعنى شعلهء خرد و از اعلام است . و ابو قبيس : نام كوهى در مكه و چون ابو قبيس نام اول كسى بود كه در آن كوه بنا بر پا كرد باسم او ناميده شد . و نيز ابو قبيس در شعر نابغة : مراد نعمان بن منذر پادشاه حيره است . قبيصة ( qabisat ) ا . ع . آنچه بسر انگشتان گرفته شود . و خاك فراهم كرده شده . و تودهء سنگ ريزه . و نام جماعتى از صحابه . و نام چند ده . قبيض ( qabiz ) ص . ع . شتابنده . و نيك شتابىكنندهء در رفتار از مرغ و جز آن . و رجل قبيض : مرد شتابكنندهء در رفتار . و فرس قبيض الشد : اسب سخت شتابنده و زود بردارندهء پايها را . قبيض ( qabiz ) ا . ع . مرد خردمند ملازم و مشغول كار خود . قبيط ( qobbayt ) و قبيطاء ( qobayt ' ) و قبيطى ( qobbayt ) ا . ع . يك قسم حلوائى كه شكرينه گويند . قبيعة ( qabi'at ) ا . ع . بند شمشير و كارد و جز آن . و آنچه بر سر قبضه باشد از سيم و آهن و جز آن و يا آنچه زير هر دو شارب قبضه بود . و سوراخ بينى خوك . قبيعة ( qebbi'at ) ا . ع . سوراخ بينى خوك . قبى قوسين ( qabyo - qavsayne ) ا . ع . قاب قوسين . قبيل ( qabil ) ا . ع . ماما و مام ناف . و پذرفتار . و كار گزار و پاكار . و رئيس قوم . و شوى زن . و جماعت مردم از سه گروه و افزونتر هر چه باشد از گروههاى پراكنده چون روم و زنج و عرب . و گروههاى